სინოდალობა და პრიმატი

საერთაშორისო საღვთისმეტყველო კომისია რომის კათოლიკე და მართლმადიდებელ ეკლესიებს შორის დიალოგისათვის

სინოდალობა და პრიმატი პირველ ათასწლეულში – საერთო გაგებისაკენ სვლა ეკლესიის ერთობისათვის

კიეტი, 21 სექტემბერი, 2016 წ.

მთარგმნელი: გიორგი გერმანოზაშვილი
რედაქტორი: მამა ლეონიდე ებრალიძე

14333840_10209563235251852_3332029688416023216_n

 

რომელი გუესმა და ვიხილეთ, გითხრობთ თქუენ, რაჲთა თქუენცა ზიარებაჲ (κοινωνία) გაქუნდეს ჩუენ თანა და ზიარებაჲ (κοινωνία) ჩუენი მამისა თანა და ძისა მისისა თანა იესუ ქრისტესსა. და ამას მივსწერ თქუენდა, რაჲთა სიხარული იგი ჩუენი სავსებით იყოს. (1იოან. 1:3-4)

1. ეკლესიის ერთობა ჩნდება სწორედ ღვთის მარადიული სიტყვის განკაცების მიერ, მამის სათნოჩენითი (εὐδοκία) ნებით, სულიწმიდაში. ქრისტე მოვიდა რა სოფელში, დაადგინა ეკლესია თავის სხეულად (1კორ. 12:12-27). ის ერთობა, რომელიც სამების წევრებს შორის არსებობს, აირეკლება ეკლესიის წევრთა თანაზიარებაში (κοινωνία). როგორც წმ. მაქსიმე აღმსარებელი ადასტურებს, ეკლესია ხატია (εἰκών) წმ. სამებისა (1). უკანასკნელ სერობაზე იესო ქრისტე ლოცულობდა მამის მიმართ: „დაიცვენ ესენი სახელითა შენითა, რომელნი მომცენ მე, რაჲთა იყვნენ ერთობით, ვითარცა ჩუენ“ (იოან. 17:11), ეს სამებისეული ერთობა წმიდა ევქარისტიაში განცხადდება, სადაც ეკლესია ლოცულობს მამა ღმერთის მიმართ, იესო ქრისტეს მიერ, სულიწმიდაში.

2. ადრეული დროიდანვე ერთი ეკლესია არსებობდა მრავალ ადგილობრივ ეკლესიად. ზიარება (κοινωνία) სულიწმიდისა (შედ. 2კორ. 13:13) განიცდებოდა როგორც ადგილობრივ ეკლესიებში, ასევე მათ ურთიერთობებში, როგორც განსხვავებულთა ერთობა. სულის წინამძღოლობით (შედ. იოან. 16:13) ეკლესიამ საკუთარ ბუნებასთან შესაბამისობაში განავითარა სხვადასხვა პრაქტიკისა და ტიპიკონის ნიმუშები, როგორც „მამის ძის და სულიწმიდის ერთობაში მოყვანილმა ხალხმა“ (2)

3. ეკლესიისთვის როგორც სისავსისთვის სინოდალობა ფუნდამენტური თვისებაა. როგორც იოანე ოქროპირი ამბობს: „ეკლესია“ ერთროულად ნიშნავს შეკრებასაც (σύστημα) და სინოდსაც (σύνοδος) (3), ეს ტერმინი მოდის სიტყვიდან „კონსილიუმი/კრება“ (σύνοδος – ბერძ. Concilium – ლათ.) და უპირველესად აღნიშნავს სულიწმიდით აღძრულ შეკრებას ეპისკოპოსებისას, რომელთაც საფიქრალი და საზრუნავი საერთო აქვთ ეკლესიისათვის. უფრო ფართოდ ეს ტერმინი მოიცავს ეკლესიის მისიასა და ცხოვრებაში მონაწილე ყოველ მორწმუნეს.

4. ტერმინი „პრიმატი“, კი ნიშნავს პირველს (primus – ლათ. πρῶτος – ბერძ. ). ეკლესიაში პრიმატი ეკუთვნის მისსავე თავს – იესო ქრისტეს „რომელი არს დასაბამი, პირმშოჲ მკუდრეთით, რაჲთა იყოს იგი თავადი ყოველსა შინა მთავარ (πρωτεύων)“ (კოლ 1:18), ქრისტიანული ტრადიცია ცხადყოფს, რომ ეკლესიის სინოდალური ცხოვრების სხვადასხვა ეტაპებზე ეპისკოპოსი აღიქმებოდა, როგორც „პირველი“. იესო ქრისტე ამ პირველობას აკავშირებს მსახურებასთან (διακονία) – ვის უნდეს თქუენგანსა პირველ ყოფაჲ, იყოს იგი ყოველთა მრწემ და ყოველთა მსახურ (მარკ. 9:35)

5. მეორე ათასწლეულში ზიარება შეწყდა აღმოსავლეთსა და დასავლეთს შორის. მრავალი წარუმატებელი მცდელობა განხორციელდა კათოლიკეებისა და მართლმადიდებლების გასაერთიანებლად. რომის კათოლიკე ეკლესიისა და მართლმადიდებელი ეკლესიების გაერთიანებული საღვთისმეტყველო კომისია (გაერთიანებული კომისია რომის კათოლიკე ეკლესიასა და მართლმადიდებელ ეკლესიებს შორის საღვთისმეტყველო დიალოგისათვის) საღვთისმეტყველო უთანხმოების გადალახვის გზაზე შეეხო სინოდალობისა და პრიმატის ურთიერთდამოკიდებულების საკითხს ეკლესიის ცხოვრებაში. ამ სინამდვილის განსხვავებულმა აღქმამ გადამწყვეტი როლი ითამაშა მართლმადიდებლებისა და კათოლიკეების გაყოფაში. ამიტომაც, სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია ვეძიოთ საერთო გაგება ამ გადაჯაჭვული და განუყოფელი სინამდვილეებისა.

6. ეკლესიის ისტორიის გააზრება აუცილებელია იმისთვის, რომ მივაღწიოთ პრიმატისა და სინოდალობის საერთო გაგებას. ღმერთი გვიცხადებს საკუთარ თავს ისტორიაში. ძალზე მნიშვნელოვანია ეკლესიის ლიტურგიის, სულიერების, ინსტიტუციისა და კანონების განვითარების ისტორიის  თეოლოგიურად წაკითხვა დავიწყოთ, ვინაიდან მათ აქვთ ეს [თეოლოგიური] განზომილება.

7. ეკლესიის პირველი ათასწლეულის ისტორია გადამწყვეტია. დროით მცირე წყვეტების მიუხედავად, აღმოსავლეთის და დასავლეთის ქრისტიანები ცხოვრობდნენ თანაზიარებაში იმ დროსა და იმ კონტექსტში, როდესაც ეკლესიის სასიცოცხლო სტრუქტურები ყალიბდებოდა. სინოდალობისა და პრიმატის ურთიერთმიმართება იღებდა სხვადასხვა ფორმებს, ამ ისტორიამ სასიცოცხლოდ მნისვნელოვანი ხელშეწყობა შეიძლება გაუწიოს მართლმადიდებლებსა და კათოლიკეებს სრული თანაზიარების აღდგენაში.

ადგილობრივი ეკლესია

8. ერთი წმიდა კათოლიკე და სამოციქულო ეკლესია რომელსაც ქრისტე იესო წინამძღვრობს, წარმოდგება/ცხადდება ეპისკოპოსზე დაქვემდებარებული ადგილობრივი ეკლესიის ევქარისტიულ ერთობაში. ის [ეპისკოპოსი] არის თავმჯდომარე (προεστώς). ეპისკოპოსი ლიტურგიულ შეკრებაზე ხილულს ხდის იესო ქრისტეს მყოფობას. ადგილობრივ ეკლესიაში (ეპარქიაში) ერთ ეპისკოპოსზე დაქვემდებარებული მრავალი მორწმუნე ერთიანდება ქრისტეში და არიან ზიარებაში მასთან ეკლესიური ცხოვრების ყველა ასპექტში, განსაკუთრებით კი – ევქარისტიის აღნიშვნისას. როგორც, წმ. ეგნატე ანტიოქიელი ასწავლიდა: „სადაც არის ეპისკოპოსი, იქვე იყოს სამწყსო, სწორედ ისე, რომ სადაც ქრისტე იესოა, იქ მყოფობს კათოლიკე ეკლესია (καθολικὴ ἐκκλησία) (4). ყოველი ადგილობრივი ეკლესია აღავლენს წირვას ერთობაში ყველა იმ ადგილობრივ ეკლესიასთან, რომელნიც აღიარებენ ჭეშმარიტ სწავლებას და აღავლენენ იმავე წირვას. როდესაც პრესვიტერი აღასრულებს ევქარისტიას, ყოველთვის მოიხსენიებს ადგილობრივ ეპისკოპოსს ადგილობრივ ეკლესიასთან ერთობის ნიშნად. მწირველი და საკრებულო ურთიერთდამოკიდებელნი არიან ევქარისტიისას – საკრებულოს არ შეუძლია წირვის აღსრულება ხუცესის გარეშე, და ასევე, ხუცესმაც წირვა უნდა დააყენოს საკრებულოსთან ერთად.

9. ეს ურთიერთკავშირი ხუცესსა (ან ეპისკოპოსს) და საკრებულოს შორის ადგილობრივი ეკლესიის ერთობის ძირითადი ელემენტია. ეპისკოპოსი – ერთობის გარანტი და მსახური – კლერიკოსებთან ერთად (რომელნიც მასთან ასოცირდებიან) მოქმედებს ქრისტეს სამწყსოს ცენტრში. ეპისკოპოსი, როგორც მოციქულთა მემკვიდრე, ანხორციელებს დაკისრებულ მისიას სიყვარულითა და მსახურებით – დამწყსოს საკრებულო; როგორც თავი გაუძღვეს საკრებულოს ქრისტეში ჭეშმარიტებით უფრო და უფრო ღრმა ერთობისაკენ; გააცოცხლოს (maintain) სამოციქულო რწმენა სახარების ქადაგებითა და საიდუმლოთა აღსრულებით.

10. ვინაიდან ეპისკოპოსი თავია ადგილობრივი ეკლესიისა, ის წარმოადგენს თავის ეკლესიას სხვა ადგილობრივ ეკლესიებთან. ანალოგიურად, ის ცხადყოფს ამ თანაზიარებას თავის ეკლესიაში. ეს არის სინოდალობის ფუნდამენტური პრინციპი.

ეკლესიების რეგიონული ერთობა

11. მრავალი მოწმობა არსებობს იმის შესახებ, რომ ადრეულ ეკლესიაში ეპისკოპოსები ეკლესიის ერთიანობაზე პასუხისმგებლობის განცდით იყვნენ განმსჭვალულნი. როგორც წმ. კიპრიანე ამბობდა: „არსებობს მხოლოდ ერთი ეპისკოპოსობა/ეპისკოპატი, რომელშიდაც ჰარმონიულად მონაწილეობს ყველა ეპისკოპოსი“(5). საეპისკოპოსო ხელთდასხმის (χειροτονία) ერთ-ერთი მოთხოვნა, რომ ეს საიდუმლო უნდა აღსრულდეს სულ მცირე სამი ეპისკოპოსის მიერ, გამოხატავს სწორედ ერთობის ამ საკვრელს (6). იგივე ერთობა ვლინდებოდა ეპისკოპოსთა სინოდებსა თუ კრებებზე, სადაც განიხილავდნენ საერთო დოგმატურ თუ პრაქტიკულ პრობლემებს; იგივე ვლინდებოდა ურთიერთმიმოწერასა თუ სტუმრობებში.

12. უკვე პირველი ოთხი საუკუნის განმავლობაში ცალკეული რეგიონების ეპარქიებში სხვადასხვა ჯგუფებმა დაიწყეს არსებობა. პროტოსი, პირველი რეგიონის ეპისკოპოსთა შორის იყო პირველი საყდრის ეპისკოპოსი, მიტროპოლიტი და მისი სამიტროპოლიო მსახურება ყოველთვის უკავშირდებოდა მისსავე საყდარს. მსოფლიო კრებებმა სხვადასხვა პრეროგატივები (πρεσβεία, προνόμια, δικαία) მიანიჭეს მიტროპოლიტებს სინოდალობის ჩარჩოში. შესაბამისად, პირველი მსოფლიო კრება (ნიკეა, 325) მოითხოვს, რომ მხარის ყველა ეპისკოპოსმა პირადად მიიღოს მონაწილეობა ან წერილობით მისცეს თანხმობა საეპისკოპოსო კანდიდატის გამორჩევისა და ხელდასხმისათვის, ხოლო ახალი ეპისკოპოსის გამორჩევისათვის საბოლოო დამოწმება (kyros), უპირატესად სინოდური აქტის გამოცემის სახით მიენიჭა რეგიონის მიტროპოლიტს. (7) მე-4 მსოფლიო კრებამ (ქალკედონი, 451) გაიხსენა მიტროპოლიტის უფლებები (δικαία) იმის თქმით, რომ ეს მსახურება არაა პოლიტიკური, არამედ საეკლესიო; (8) იგივე მოიმოქმედა მე-7 მსოფლიო კრებამ (ნიკეა II, 787) (9)

13. მოციქულთა 34-ე კანონი გვაძლევს კანონიკურ განმარტებას პროტოსსა და რეგიონის სხვა ეპისკოპოსებს შორის კორელაციისათვის: “ყოველი ერის [ἔθνος] ეპისკოპოსები უნდა ცნობდნენ პირველს [πρωτος] მათ შორის, აღიარებდნენ მას, როგორც თავს [κεφαλή] და თავიანთ ძალაუფლებაზე აღმატებული არაფერი მოიმოქმედონ მისი ნებართვის (γνώμη) გარეშე. მათ მხოლოდ ის საქმეები აწარმოონ, რაც თავიანთ ეპარქიებსა (παροικια) და მათთან მიმდებარე ადგილებს ეხება. მაგრამ პირველმაც (Πρώτος) არაფერი მოიმოქმედოს სხვებთან შეუთანხმებლად, ვინაიდან, ასე აღესრულება ერთაზროვნება (ομόνοια) და განიდიდება ღმერთი სულიწმიდის მადლით” (10)

14. მიტროპოლიის ინსტიტუტი ერთი ფორმაა ადგილობრივი ეკლესიების ერთობისათვის. შემდეგ განვითარდა სხვა ფორმები, სახელდობრ, საპატრიარქო, რომელიც მოიცავს რამდენიმე მიტროპოლიას. მიტროპოლიტიც და პატრიარქიც იყვნენ ეპარქიის ეპისკოპოსები სრული საეპისკოპოსო ძალა-უფლებით საკუთარ ეპარქიაში. იმ საკითხებზე რომლებიც დაკავშირებული იყო მათ შესაბამის სამიტროპოლიოებსა და საპატრიარქოებთან, მათ უნდა ემოქმედათ მათ თანა-ეპისკოპოსებთან შეთანხმებით. მოქმედების ამგვარი ფორმა საფუძველია სინოდალური ინსტიტუციის ისეთი მკაცრი გაგებისა, როგორიცაა ეპისკოპოსთა რეგიონალური სინოდი. ამგვარ სინოდებს იწვევდნენ და ხელმძღვანელობდნენ მიტროპოლიტები ან პატრიარქი. ის და ყველა ეპისკოპოსი მოქმედებდნენ ურთიერთ-აღვსებით და ყველა იყო პასუხისმგებელი სინოდისადმი.

ეკლესია მსოფლიო დონეზე

15. IV – VII საუკუნეებში აღიარებდნენ მსოფლიო კრებების მიერ სანქცირებულ და დაფუძნებულ ხუთი საპატრიარქო საყდრის რიგს (τάξις), რომელშიც რომის საყდარს ეკავა პირველი ადგილი და პირველობა პატივში (πρεσβεία της τιμες), მას კანონიკური ტრადიციის მიხედვით მოჰყვებოდა კონსტანტინოპოლის, ალექსანდრიის, ანტიოქიისა და იერუსალიმის საყდრები შესაბამისი თანმიმდევრობით.

16. დასავლეთში IV საუკუნიდან მოყოლებული დაიწყეს რომის საყდრის პრიმატის აღქმა პეტრეს მოციქულთა შორის არსებულ როლთან მიმართებაში. რომის ეპისკოპოსის პრიმატი ეპისკოპოსთა შორის თანდათანობით განიმარტებოდა, როგორც მასზე მინიჭებული პრეროგატივა, ვინაიდან ის იყო მოციქულთაგან პირველის – პეტრეს მემკვიდრე (12). ეს გაგება არ მიიღეს აღმოსავლეთში, რომელსაც წმ. წერილისა და მამებისა განსხვავებული ინტერპრეტაცია ჰქონდა ამ საკითხზე. ჩვენი დიალოგი ამ საკითხს შესაძლოა მოგვიანებით მიუბრუნდეს.

17. როდესაც ხუთთაგან რომელიმე საყდარზე ახალ პატრიარქს ირჩევდნენ, საერთო წესის თანახმად, ახლადაღსაყდრებული დანარჩენ ოთხ პატრიარქს უგზავნიდა ეპისტოლეებს, სადაც ნაუწყები იყო მისი არჩევა და დამოწმებული – მისი რწმენა. ამგვარი „თანაზიარების წერილები“ ღრმად გამოხატავდა თანაზიარების კანონიკურ საკრველს პატრიარქთა შორის. ლიტურგიაზე წაკითხულ ეკლესიათა დიპტიქში ახალი პატრიარქის სახელის ჩასმით, დანარჩენები აღიარებდნენ მის არჩევას. საპატრიარქო საყდრთა რიგის (τάξις) უმაღლესი გამოხატვა ევქარისტიის აღვლენისას ხორციელდებოდა, როდესაც ორი ან მეტი პატრიარქი ერთად აღავლენდა ევქარისტიას, ისინი სწორედ ამ რიგის (τάξις) მიხედვით უნდა დამდგარიყვნენ. ეს პრაქტიკა ცხადად ავლენდა მათი თანაზიარების ევქარისტიულ ხასიათს.

18. პირველი მსოფლიო კრებიდან მოყოლებული (ნიკეა, 325) მთავარი კითხვები რწმენასა თუ კანონიკურ წესრიგზე ეკლესიაში განიხილებოდა და დგინდებოდა მსოფლიო კრებათა მიერ. მიუხედავად იმისა, რომ რომის ეპისკოპოსი პირადად არასოდეს დასწრებია კრებებს, თითოეულ მათგანზე ის აგზავნიდა ლეგატებს, ან იზიარებდა კრების დადგენილებებს post factum. კრების მსოფლიოდ მიღების კრიტერიუმის გაგება ეკლესიაში პირველი ათასწლეულის განმავლობაში ჩამოყალიბდა. მაგალითად, ისტორიული გარემოებებით შეძრულმა მეშვიდე მსოფლიო კრებამ (ნიკეა II, 787) მოგვცა კრიტერიუმის დეტალური განმარტება: ეკლესიის თავთა თანხმობა (συμφονια), რომის ეპისკოპოსის თანამშრომლობა (συνεργία) და სხვა პატრიარქების (symphronountes) თანხმობა. მსოფლიო კრებას უნდა ჰქონდეს თავისი სათანადო ნომერი მსოფლიო კრებათა რიგში, და მისი სწავლება უნდა ეთანხმებოდეს წინმსწრები კრებების სწავლებას (13). ეკლსიის მთლიანობის გააზრება ყოველთვის იყო უმთავრესი კრიტერიუმი კრების მსოფლიოობისათვის.

19. საუკუნეთა მანძილზე მრავალი მისულა დისციპლინარული საკითხების (მაგალითად ეპისკოპოსის დამხობა) სააპელაციოდ რომის ეპისკოპოსთან, მათ შორის აღმოსავლეთიდანაც. სარდიკიის სინოდზე (343) სცადეს შეექმნათ კანონები ამგვარი პროცედურისთვის (14). სარდიკიის სინოდის დადგენილებები ტრულის კრებამ შეიწყნარა (692) (15). სარდიკიის კანონები განმარტავს, რომ ეპისკოპოსს, რომელსაც მსჯავრი დადეს, შეუძლია დადგენილება გაასაჩივროს რომის ეპისკოპოსთან და თუ რომის ეპისკოპოსი გადაწვეტილებას არასწორად მიიჩნევს უნდა მოითხოვოს მსჯავრდებულის მეზობელი ეპარქიების ეპისკოპოსების მიერ ჩატარებული ხელახალი სასამართლო. აპელაციები დისციპლინარულ დარღვევებზე მიჰქონდათ დანარჩენ ოთხ საყდართანაც (16). ამგვარი აპელაციები მთავარ საყდრებზე ყოველთვის განიხილებოდა სინოდალური მეთოდით. აპელაციები აღმოსავლეთიდან რომის ეპისკოპოსისადმი ასახავდა ეკლესიის თანაზიარებას, მაგრამ რომის ეპისკოპოსი არ ფლობდა კანონიკურ უპირატესობას/ავტორიტეტს აღმოსავლეთის ეკლესიებზე.

 

დასკვნა

 20. პირველი ათასწლეულის განმავლობაში ეკლესია აღმოსავლეთსა და დასავლეთში ერთიანდებოდა სამოციქულო რწმენის დამარხვით/ერთგულებით; ეპისკოპოსთა სამოციქულო ჯაჭვის გაგრძელებით; პრიმატთან სინოდალური სტრუქტურების განუყოფლად დაკავშირებით; და ავტორიტეტის სიყვარულის მსახურებად (διακονια) გაგებით. მიუხედავად იმისა, რომ აღმოსავლეთისა და დასავლეთის ერთობა მრავალჯერ დაბრკოლებულა, აღმოსავლელ და დასავლელ ეპისკოპოსებს ესმოდათ, რომ ეკუთვნოდნენ ერთ ეკლესიას.

21. თეოლოგიური პრინციპების, კანონიკური მარაგის და ლიტურგიული პრაქტიკის ეს საერთო მემკვიდრეობა პირველი ათასწლეულიდან წარმოადგენს მნიშვნელოვან მიზანსა და ძლიერ წყაროს კათოლიკეებისა და მართლმადიდებლების შთაგონებისათვის, ვინაიდან ორივე ესწრაფვის მათი განყოფის მიერ გამოწვეული ჭრილობის კურნებას მესამე ათასწლეულის დამდეგს. ამ საერთო მემკვიდრეობის საფუძველზე ორივემ უნდა გავიაზროთ, როგორ შეიძლება პრიმატი, სინოდალობა და მათი შეზავება ჩაისახოს და განხორციელდეს დღესაც და მომავალშიც.

 

სქოლიო

1) St Maximus the Confessor, Mystagogia (PG 91, 663D).

2) St Cyprian, De Orat. Dom., 23 (PL 4, 536).

3) St John Chrysostom, Explicatio in Ps 149 (PG 55, 493).

4) St Ignatius, Letter to the Smyrnaeans, 8.

5) St Cyprian, Ep.55, 24, 2; cf. also, ‘episcopatus unus est cuius a singulis in solidum pars tenetur’ (De unitate, 5).

6) First Ecumenical Council (Nicaea, 325), canon 4: ‘It is preferable that a bishop be established by all the bishops of a province; but if this appears difficult because of a pressing necessity or because of the distance to be travelled, at least three bishops should come together; and, having the written consent of the absent bishops, they may then proceed with the consecration. The validation [kyros] of what takes place falls on the metropolitan bishop of each province.’ Cf. also Apostolic Canon, 1: ‘A bishop must be ordained by two or three bishops’.

7) First Ecumenical Council (Nicaea, 325), canon 4; also canon 6: ‘If anyone becomes a bishop without the consent of the metropolitan, the great council decrees that such a person is not even a bishop.’

8) Fourth Ecumenical Council (Chalcedon, 451), canon 12: ‘As for cities that have already been honoured by the title of metropolis by imperial letters, let these cities and the bishops who govern them enjoy only the honour of the title; that is, let the proper rights of the true [kata aletheian] metropolis be safeguarded.’

9) Seventh Ecumenical Council (Nicaea II, 787), canon 11 grants the metropolitans the right to appoint the treasurers of their suffragan dioceses if the bishops do not provide for it.

10) Cf. Council of Antioch (327), canon 9: ‘It is proper for the bishops in every province [eparchia] to submit to the bishop who presides in the metropolis’.

11) Cf. First Ecumenical Council (Nicaea, 325), canon 6: ‘The ancient customs of Egypt, Libya and Pentapolis shall be maintained, according to which the bishop of Alexandria has authority over all these places, since a similar custom exists with reference to the bishop of Rome. Similarly in Antioch and the other provinces, the prerogatives [presbeia] of the churches are to be preserved’; Second Ecumenical Council (Constantinople, 381), canon 3: Let the bishop of Constantinople … have the primacy of honour [presbeia tes times] after the bishop of Rome, because it is New Rome’; Fourth Ecumenical Council (Chalcedon, 451), canon 28: ‘The Fathers rightly accorded prerogatives [presbeia] to the see of older Rome since that is an imperial city; and moved by the same purpose the one hundred and fifty most devout bishops apportioned equal prerogatives to the most holy see of New Rome, reasonably judging that the city which is honoured by the imperial power and senate and enjoying privileges equalling older imperial Rome, should also be elevated to her level in ecclesiastical affairs and take second place after her’ (this canon was never received in the West); Council in Trullo (692), canon 36: ‘Renewing the enactments of the one hundred and fifty Fathers assembled at the God-protected and imperial city, and those of the six hundred and thirty who met at Chalcedon, we decree that the see of Constantinople shall have equal privileges [presbeia] with the see of Old Rome, and shall be highly regarded in ecclesiastical matters as that see is and shall be second after it. After Constantinople shall be ranked the see of Alexandria, then that of Antioch, and afterwards the see of Jerusalem’.

12) Cf. Jerome, In Isaiam 14, 53; Leo, Sermo 96, 2-3.

13) Cf. Seventh Ecumenical Council (Nicaea II, 787): J. D. MANSI, Sacrorum conciliorum nova et amplissima collectio, XIII, 208D-209C.

14) Cf. Synod of Sardica (343), canons 3 and 5.

15) Cf. Council in Trullo, canon 2. Similarly, the Photian Council of 861 accepted the canons of Sardica as recognising the bishop of Rome as having a right of cassation in cases already judged in Constantinople.

16) Cf. Fourth Ecumenical Council (Chalcedon, 451), canons 9 and 17.

ქართული წყარო